Normaliseren in wijkteams voor jeugd en gezin

Abstract

Met de transitie van de jeugdzorg naar de gemeente sinds 1 januari 2015, zijn er in Utrecht en verschillende andere gemeenten generalistische wijkteams voor jeugd en gezin geïntroduceerd. Naast deze situationele verandering in het stelsel wordt er ook een transformatie beoogd. Een onderdeel van deze transformatie is de beweging om opvoed- en ontwikkelingsproblemen van kinderen en gezinnen te normaliseren. Met deze studie is getracht na te gaan hoe het normaliseren in de generalistische wijkteams wordt belichaamd. Hiervoor zijn in het voorjaar van 2015, 14 interviews afgenomen bij medewerkers van de wijkteamorganisatie van jeugd en gezin in Utrecht. Daarnaast zijn er 3 observaties gedaan tijdens casuïstiekbesprekingen van 3 teams. De data werd gecodeerd en geanalyseerd. Wat bleek was dat wijkteammedewerkers het normaliseren op verschillende manieren terug zien komen. Het komt terug in de werkwijze van gezinswerkers in het gezin, namelijk in het geven van psycho-educatie, het systemisch kijken, het inzetten van informele zorg, het werken volgens de uitgangspunten (eigen kracht en eigen regie) en het contact van de gezinswerker met het gezin. Ook komt het terug in de manier waarop het gezinswerk is georganiseerd. Naar aanleiding van uitspraken van wijkteammedewerkers bleek daarnaast ook dat het normaliseren van opvoed- en ontwikkelingsproblemen door de wijkteammedewerkers niet op zichzelf staat maar dat het ook op het niveau van de maatschappij en het jeugdzorgstelsel een aantal implicaties heeft. Op stelselniveau lijkt een gedeelde visie tussen de verschillende organisaties die met kinderen en gezinnen te maken hebben een randvoorwaarde om te kunnen normaliseren. Op het niveau van de maatschappij wordt normaliseren gedefinieerd als het vergroten van de tolerantie voor afwijkend gedrag en lijkt draagvlak voor de uitgangspunten ‘eigen kracht’ en ‘eigen regie’ noodzakelijk om de beweging te doen slagen. Gemeentes hebben mogelijk een rol in het bewerkstelligen van randvoorwaarden.